Een AI-beroepschrift van zestien pagina’s: de beslissende gronden passen niet vanzelf in een juridisch kader

De zaak gaat over bewaring, niet over een sanctie voor AI-gebruik

De procedure betrof een maatregel van vreemdelingenbewaring van 19 oktober 2026. De rechter behandelde het beroep op 27 oktober. De gemachtigde van de vreemdeling had kort voor de zitting schriftelijke beroepsgronden ingediend en verklaarde daarbij AI te hebben gebruikt. De wederpartij kon volgens de rechtbank pas tijdens de zitting kennisnemen van het omvangrijke stuk.

De rechtbank noemt de combinatie van omvang, tijdstip en AI-gebruik en beperkt haar bespreking tot de vijf benoemde en toegelichte hoofdgronden. Zij stelt vast dat AI vooral het juridische kader had beschreven. Dat kader maakte het stuk langer, maar was niet het punt waarover partijen van mening verschilden.

Dit is geen vaststelling dat AI-teksten als categorie niet mogen worden ingediend. De rechtbank verklaarde het beroep ook niet niet-ontvankelijk wegens het gebruikte hulpmiddel. Zij beoordeelde de aangevoerde hoofdgronden inhoudelijk en voerde daarnaast een ambtshalve rechtmatigheidstoets uit. De maatregel bleef in stand; het verzoek om schadevergoeding werd afgewezen.

Vier niet-bestreden gronden konden de maatregel al dragen

De uitspraak vermeldt meerdere aan de maatregel ten grondslag gelegde omstandigheden. De vreemdeling bestreed daarvan de gronden a, p, q, r en s. De rechtbank stelde echter vast dat b, c, h en j niet waren bestreden. Volgens de rechter waren juist die gronden feitelijk juist en samen voldoende om het onderduikrisico en daarmee de maatregel te dragen.

De uitspraak maakt niet zichtbaar welke keuzes tijdens het opstellen van het beroepschrift zijn gemaakt. Het zou te ver gaan te beweren dat AI zelfstandig de verkeerde strategie heeft gekozen. Wel is het procesrechtelijke gevolg controleerbaar: zolang een zelfstandig dragende reden overeind blijft, kan een uitvoerig betoog tegen andere redenen onvoldoende zijn om de beslissing aan te tasten.

Die redenering is ook buiten het vreemdelingenrecht herkenbaar, bijvoorbeeld bij een zakelijke vergunningprocedure met meerdere zelfstandige weigeringsgronden. De toepasselijke normen verschillen; de noodzaak om de dragende motivering te identificeren niet. De concrete uitkomst van deze bewaringszaak kan echter niet zonder meer naar zulke procedures worden overgezet. Uitspraak, overwegingen 5–8.

Het debat over een lichter middel vroeg om feiten over vertrek

De vreemdeling stelde dat een lichter middel onvoldoende was onderzocht. Hij wees erop dat hij niet wilde vluchten, had meegewerkt en geen meldplicht had gemist. De rechtbank beoordeelde daartegenover welke eerdere maatregelen waren toegepast en of die tot vertrek hadden geleid.

Volgens de uitspraak waren onder meer een meldplicht, vertrekgesprekken en een vrijheidsbeperkende maatregel gebruikt zonder dat vertrek volgde. De rechter hechtte ook betekenis aan de verklaring dat de vreemdeling niet zou terugkeren. Zij vond dat geen andere afdoende, minder dwingende maatregel doeltreffend kon worden toegepast.

De juridische discussie over noodzakelijkheid en evenredigheid werd dus niet gewonnen door die begrippen nogmaals uitvoerig te formuleren. Beslissend werd hoe de individuele omstandigheden zich verhielden tot het doel van de maatregel. Dat neemt niet weg dat over de juiste maatstaf in hoger beroep discussie kan ontstaan. De uitspraak in eerste aanleg is geen vervanging van de toepasselijke Europese en nationale normen in ieder volgend dossier.

Ook de medische omstandigheden werden besproken. Voor deze analyse is voldoende dat de rechtbank onderzocht of de gestelde klachten voldoende waren betrokken en of passende zorg beschikbaar was. Het opnieuw verspreiden van de persoonlijke medische details van een vreemdeling voegt aan de redactionele vraag over procesvoering niets toe.

Een actuele terugkeertoets vraagt om concreet gemaakte nieuwe informatie

Een andere hoofdgrond betrof het verbod op terugzending naar een situatie die in strijd zou zijn met artikel 3 EVRM. De rechtbank verwees naar de eerdere asielbesluiten en de rechterlijke toetsing daarvan. Zij vroeg op de zitting naar nieuwe, actuele informatie sinds de eerdere uitspraak in hoger beroep.

Volgens de rechtbank werden geen nieuwe risico’s of omstandigheden concreet gemaakt die een andere beoordeling verlangden. Dat is een wezenlijk smaller oordeel dan de stelling dat een terugkeerrisico nooit opnieuw hoeft te worden onderzocht. De vraag was welke actuele informatie in déze procedure was ingebracht en wat eerder al was beoordeeld.

Voor het gebruik van teksthulpmiddelen ligt daarin een praktische grens. Een uiteenzetting van een belangrijk beschermingsbeginsel levert nog niet de dossierinformatie op die nodig is om aan te tonen dat het beginsel in een concreet besluit is geschonden. De verantwoordelijkheid om die verbinding te leggen blijft bij degene die het standpunt inneemt.

Proceduretermijnen verdwijnen niet achter een lang beroepschrift

Ten slotte betoogde de vreemdeling dat een lopend beroep en een verzoek om een voorlopige voorziening uitzetting verhinderden. De rechtbank stelde vast dat deze rechtsmiddelen op 20 augustus 2026 waren ingediend, terwijl in het besluit een termijn tot 10 augustus werd genoemd voor de bedoelde opschortende werking.

De rechter benadrukte dat de beoordeling van eventuele verschoonbaarheid buiten de omvang van deze bewaringsprocedure viel. Zij mocht hier van het ontbreken van de aangevoerde opschortende werking uitgaan. Een lopende procedure en een recht om de uitkomst in Nederland af te wachten werden dus afzonderlijk beoordeeld.

Het zou onzorgvuldig zijn uit het gepubliceerde vonnis conclusies te trekken over mogelijke aansprakelijkheid, de instructies van de cliënt of de volledige beroepsuitoefening van de gemachtigde. Daarover beslist deze zaak niet. Zij toont wel dat het precieze rechtsmiddel, de indieningsdatum en het rechtsgevolg belangrijker kunnen zijn dan de hoeveelheid algemeen procesrecht in een stuk.

De vijf hoofdgronden zijn inhoudelijk beoordeeld en de bewaring is daarnaast ambtshalve gecontroleerd. De uitspraak rechtvaardigt daarom geen verhaal over een rechter die een AI-beroepschrift simpelweg terzijde schoof. Haar sterkste betekenis voor de advocatuur is concreter: onderzoek welke redenen de beslissing werkelijk dragen, maak de betwisting daarvan feitelijk en laat het juridische kader dat werk ondersteunen. Of hoger beroep wordt ingesteld, is bij publicatie niet vastgesteld.